Rheoliadau Tai (Hawl Cynnig Cyntaf) (Cymru) 2005

© Hawlfraint y Goron 2005

Caiff Offerynnau Statudol o'r wefan hon eu hargraffu o dan oruchwyliaeth ac awdurdod Rheolwr Gwasg ei Mawrhydi sef Argraffydd Ddeddfau Senedd y Frenhines.

Mae'r ddeddfwriaeth a gynhwysir ar y wefan hon yn gaeth i ddiogelwch Hawlfraint y Goron. Gellir ei atgynhyrchu yn rhad ac am ddim cyn belled â'i fod wedi ei atgynhyrchu'n gywir a bod ffynhonnell a statws hawlfraint y deunydd wedi eu nodi'n glir i'r defnyddiwr.

Dylid nodi nad yw'r hawl i atgynhyrchu testun Offerynnau Statudol yn ymestyn i wasgnodau Argraffydd y Frenhines a dylid eu tynnu oddi ar unrhyw gopïau o'r Offerynnau Statudol gaiff eu cyhoeddi neu fydd ar gael i’r cyhoedd. Mae hyn yn cynnwys atgynhyrchu yr Offeryn Statudol ar y Rhyngrwyd ac ar safleoedd mewnrwyd. Gellir ond atgynhyrchu Bathodyn Brenhinol Cymru pan ei fod yn rhan annatod o'r ddogfen wreiddiol.

Paratowyd testun y fersiwn Rhyngrwyd yma o Offeryn Statutdol i adlewyrchu'r testun fel y cafodd ei Wneud. Mae fersiwn brint hefyd ar gael ac mae wedi ei chyhoeddi gan The Stationery Office Limited fel Rheoliadau Tai (Hawl Cynnig Cyntaf) (Cymru) 2005, ISBN 0110911865. Gellir prynu'r fersiwn brint trwy glicio yma. Gellir hefyd prynu copïau Braille o'r Offeryn Statudol yma am yr un pris â'r argraffiad print drwy gysylltu â Gwasanaethau Cwsmeriaid TSO ar 0870 600 5522 neu ar e-bost: customer.services@tso.co.uk.

Gellir cael rhagor o wybodaeth am gyhoeddiad deddfwriaeth ar y wefan hon drwy gyfeirio at Frequently Asked Questions.

I sicrhau mynediad cyflym dros gysylltiadau araf, mae dogfennau mawr wedi eu rhannu i "ddarnau". Pan welwch fotwm "continue" ar ddiwedd tudalen o destun, mae hyn yn dynodi bod darn arall o destun ar gael.

    (3) Mae'r Rheoliadau hyn yn gymwys os gosodwyd cyfamod hawl cynnig cyntaf mewn perthynas â thŷ annedd a leolir yng Nghymru.

Darpariaethau gweithredol ar gyfer eiddo lesddaliadol a rhydd-ddaliadol
     2. —(1) Mae'r Rheoliadau hyn yn gymwys pan fydd gwarediad perthnasol, heblaw gwarediad esempt, o fuddiant y perchennog yn yr eiddo.

    (2) Os bydd gan y perchennog fuddiant lesddaliadol rhaid i'r perchennog gydymffurfio â gofynion rheoliad 3.

    (3) Os bydd gan y perchennog fuddiant rhydd—ddaliadol rhaid i'r perchennog gydymffurfio â gofynion rheoliad 4.

Cyflwyno hysbysiad cynnig — eiddo lesddaliadol
     3. Rhaid i'r perchennog gyflwyno hysbysiad cynnig—

(a) i'r landlord blaenorol, os yw'n dal i fod yn landlord; neu

(b) os nad yw'r landlord blaenorol yn dal i fod yn landlord, i'r person y breinir y buddiant mewn rifersiwn ynddo ar hyn o bryd.

Cyflwyno hysbysiad cynnig — eiddo rhydd-ddaliadol
     4. Rhaid i'r perchennog gyflwyno hysbysiad cynnig—

(a) i'r landlord blaenorol (os yw'r person hwnnw yn dal mewn bodolaeth); neu

(b) os nad yw'r landlord blaenorol yn dal mewn bodolaeth, i'r awdurdod tai lleol ar gyfer yr ardal y lleolir yr eiddo ynddi.

Cydnabod cael hysbysiad cynnig
     5. —(1) Rhaid i'r sawl sy'n cael hysbysiad cynnig o dan naill ai reoliad 3 neu 4 anfon cydnabyddiaeth at y perchennog ei fod wedi ei gael cyn gynted ag y bo'n rhesymol ymarferol.

    (2) Rhaid i'r gydnabyddiaeth ei fod wedi cael yr hysbysiad—

(a) pennu'r dyddiad y cafwyd yr hysbysiad cynnig; a

(b) esbonio effaith rheoliadau 6 i 10, mewn termau syml.

Hysbysiadau derbyn
     6. —(1) Os bydd y sawl sy'n cael hysbysiad cynnig yn dymuno derbyn y cynnig, rhaid iddo wneud hynny o fewn y cyfnod o 8 wythnos sy'n dechrau ar y dyddiad y cafwyd yr hysbysiad.

    (2) Os derbynnir cynnig rhaid gwneud hynny drwy hysbysiad derbyn, ac ynddo rhaid i'r sawl sy'n cael yr hysbysiad cynnig naill ai—

(a) derbyn y cynnig ei hunan; neu

(b) enwebu person arall i dderbyn y cynnig yn unol â rheoliad 8.

    (3) Nid yw cyflwyno hysbysiad derbyn gan unrhyw berson sydd â'r hawl i wneud hynny yn rhoi unrhyw hawl i berchennog yr eiddo i'w gwneud yn ofynnol i'r person hwnnw brynu'r eiddo oni fydd ac hyd nes y bydd y person hwnnw'n ymrwymo i gontract cyfrwymol i werthu yn unol â rheoliad 10.

Hysbysiadau gwrthod
     7. —(1) Rhaid i'r sawl sy'n cael hysbysiad cynnig gyflwyno hysbysiad gwrthod cyn gynted â'i fod wedi penderfynu nad yw'n dymuno naill ai—

(a) derbyn y cynnig ei hunan; neu

(b) enwebu person arall i dderbyn y cynnig yn unol â rheoliad 8.

    (2) Rhaid cyflwyno'r hysbysiad gwrthod o fewn 8 wythnos ar ôl y dyddiad y cafwyd yr hysbysiad cynnig.

Enwebu person arall i dderbyn cynnig
     8. —(1) Caiff y sawl sy'n cael hysbysiad cynnig enwebu person arall i dderbyn y cynnig.

    (2) Yr unig bersonau y gellir eu henwebu i dderbyn cynnig yw'r personau hynny sydd naill ai—

(a) wedi'u cofrestreu'n landlord cymdeithasol o dan Ran 1 o Ddeddf Tai 1996; neu

(b) yn cyflawni'r amod landlord yn adran 80[3] o Ddeddf 1985.

    (3) Cyn y gellir enwebu person i dderbyn cynnig penodol, rhaid bod y person hwnnw wedi dangos yn ddiamwys yn ysgrifenedig i'r sawl sy'n cael hysbysiad cynnig ei fod yn dymuno cael ei enwebu i dderbyn y cynnig.

    (4) At ddibenion y rheoliad hwn, mae'r ymadrodd "yn ysgrifenedig" yn cynnwys dogfen a drosglwyddwyd gan ffacs neu fodd electronig arall.

Gwaredu eiddo a gofyniad am hysbysiad cynnig pellach
     9. —(1) Os bydd perchennog wedi cyflwyno hysbysiad cynnig a bod y sawl sy'n ei gael—

(a) heb gyflwyno naill ai hysbysiad derbyn neu hysbysiad gwrthod o fewn 8 wythnos ar ôl y dyddiad y cafwyd yr hysbysiad cynnig; neu

(b) wedi cyflwyno hysbysiad gwrthod,

yna, yn ddarostyngedig i baragraff (2), caiff y perchennog waredu'r eiddo fel y gwêl y perchennog yn dda; ac fydd y Rheoliadau hyn yn gymwys i unrhyw warediad o'r eiddo ar ôl hynny gan y perchennog.

    (2) Os bydd y perchennog, ar ôl i'r cyfnod o 12 mis ddod i ben, fel y penderfynwyd yn unol â pharagraffau (3) neu (4) fel y bo'n briodol, yn cadw'r buddiant yn yr eiddo, bydd y Rheoliadau hyn yn gymwys os bydd gwarediad o'r math a ddisgrifir yn rheoliad 2(1).

    (3) Yn yr amgylchiadau y cyfeirir atynt ym mharagraff (1)(a), mae'r cyfnod o 12 mis yn dechrau drannoeth y diwrnod pan ddaw'r cyfnod o 8 wythnos i ben.

    (4) Yn yr amgylchiadau y cyfeirir atynt ym mharagraff (1)(b), mae'r cyfnod o 12 mis yn dechrau drannoeth y diwrnod pan gyflwynwyd yr hysbysiad gwrthod.

Terfyn amser ar gyfer cwblhau'r pryniant
     10. —(1) Rhaid i berson sy'n derbyn cynnig, ymrwymo i gontract cyfrwymol gyda'r perchennog er mwyn prynu'r eiddo—

(a) dim hwyrach na 12 wythnos ar ôl y dyddiad y cyflwynwyd yr hysbysiad derbyn i'r perchennog; neu

(b) dim hwyrach na 4 wythnos ar ôl y dyddiad y cafwyd hysbysiad ysgrifenedig oddi wrth y perchennog fod y perchennog yn barod i gwblhau;

p'un bynnag yw'r diweddaraf.

    (2) Os na chydymffurfir â'r terfyn amser ym mharagraff (1), yna mae'r perchennog yn rhydd i waredu'r eiddo fel y gwêl y perchennog yn dda; ac ni fydd y Rheoliadau hyn yn gymwys i unrhyw warediad o'r eiddo ar ôl hynny gan y perchennog.

    (3) Os bydd y naill barti neu'r llall neu'r ddau yn gofyn i'r Prisiwr Dosbarth benderfynu gwerth yr eiddo yn unol ag adran 158 o Ddeddf 1985, eithrir o'r cyfnod cyfrifo ym mharagraff (1) yr amser o'r dyddiad y cafwyd y cais gan y Prisiwr Dosbarth hyd at y dyddiad yr hysbysir y gwerth a benderfynir i'r partïon.

Cyfrifo amser
     11. Wrth gyfrifo cyfnod at unrhyw ddiben yn y Rheoliadau hyn, gyda'r eithriad o'r cyfnod o 12 mis yn rheoliad 9, ni chynhwysir dydd Nadolig, dydd Gwener y Groglith, neu ddiwrnod sy'n ŵyl y banc o dan Ddeddf Bancio a Thrafodion Ariannol 1971[4].

Cynnwys hysbysiadau
     12. —(1) Rhaid i hysbysiad cynnig—

(a) bod yn ysgrifenedig;

(b) datgan bod y perchennog yn dymuno gwaredu'r eiddo, gan roi ei gyfeiriad post llawn;

(c) datgan bod yna gyfamod sy'n ei gwneud yn ofynnol i'r perchennog gynnig yr eiddo yn gyntaf i'r sawl sy'n cael yr hysbysiad;

(ch) o ran yr eiddo y mae'r hysbysiad yn ymwneud ag ef—


(i) pennu a ydyw'r eiddo yn dŷ, yn fflat neu'n rhandy;

(ii) pennu nifer yr ystafelloedd gwely;

(iii) rhoi manylion y system wresogi;

(iv) pennu unrhyw welliannau neu newidiadau strwythurol a wnaed ers y pryniant; a



(d) datgan y cyfeiriad lle gall y sawl sy'n cael yr hysbysiad gyflwyno hysbysiadau i'r perchennog.

    (2) Rhaid i hysbysiad derbyn—

(a) bod yn ysgrifenedig;

(b) dangos yn eglur a yw'r person sy'n rhoi'r hysbysiad—


(i) yn derbyn y cynnig; neu

(ii) yn enwebu person arall i dderbyn y cynnig; ac



(c) rhoi cyfeiriad post llawn a Rhif ffôn unrhyw enwebai.

    (3) Rhaid i hysbysiad gwrthod—

(a) bod yn ysgrifenedig; a

(b) datgan bod y person yn gwrthod y cynnig i brynu'r eiddo.

Cyflwyno hysbysiadau
     13. Ceir cyflwyno hysbysiadau o dan y Rheoliadau hyn naill ai drwy draddodi personol, neu drwy'r post.

Gwaredu eiddo a gaffaelwyd o dan hawl i brynu a gadwyd
     14. Gan eithrio rheoliadau 15 i 17, bydd y Rheoliadau hyn hefyd yn gymwys os bydd gwarediad perthnasol, heblaw gwarediad esempt, o fuddiant perchennog mewn eiddo a gaffaelwyd wrth arfer yr hawl a roddwyd gan adran 171A[5] o Ddeddf 1985.

Gwaredu eiddo a gaffaelwyd o dan hawl i gaffael
     15. Gan eithrio rheoliadau 14, 16 a 17 bydd y Rheoliadau hyn hefyd yn gymwys os bydd gwarediad perthnasol, heblaw gwarediad esempt, o fuddiant perchennog mewn eiddo a gaffaelwyd wrth arfer yr hawl a roddwyd gan adran 16 o Ddeddf Tai 1996[6].

Gwaredu eiddo a gaffaelwyd drwy waredu gwirfoddol ar ddisgownt gan awdurdod lleol
     16. —(1) Gan eithrio rheoliadau 14, 15, a 17, bydd y Rheoliadau hyn hefyd yn gymwys os bydd gwarediad perthnasol, heblaw gwarediad esempt, o fuddiant perchennog mewn eiddo a gaffaelwyd ar ddisgownt oddi wrth awdurdod lleol a ddefnyddiodd ei bŵer i waredu tir yn adran 32[7] o Ddeddf 1985, yn ddarostyngedig i'r addasiadau canlynol.

    (2) Yn rheoliad 1—

(a) yn lle'r diffiniad o "landlord blaenorol" rhodder—

" ystyr "perchennog blaenorol" ("former owner") yw'r awdurdod lleol a waredodd yr eiddo o dan adran 32 o Ddeddf 1985";

(b) yn lle'r diffiniad o "perchennog" rhodder—

" ystyr "perchennog" ("owner") yw'r person sydd yn berchennog rhydd-ddaliadol neu lesddaliadol yr eiddo ac sy'n gyfrwymol i gyfamod hawl cynnig cyntaf a osodwyd o dan adran 36A o Ddeddf 1985"; ac

(c) yn lle'r diffiniad o "eiddo" rhodder—

" ystyr "eiddo" ("property") yw eiddo sy'n ddarostyngedig i gyfamod hawl cynnig cyntaf a osodwyd o dan adran 36A o Ddeddf 1985".

    (3) Yn rheoliad 10(3), yn lle "adran 158" rhodder "adran 36B[8]".

    (4) Ble bynnag y mae'r ymadrodd "landlord blaenorol" yn digwydd rhodder "perchennog blaenorol".

Gwaredu eiddo a gaffaelwyd drwy waredu gwirfoddol ar ddisgownt gan landlord cymdeithasol cofrestredig
     17. —(1) Gan eithrio rheoliadau 14 i 16, bydd y Rheoliadau hyn hefyd yn gymwys os bydd gwarediad perthnasol, heblaw gwarediad esempt, o fuddiant perchennog mewn eiddo a gaffaelwyd ar ddisgownt oddi wrth landlord cymdeithasol cofrestredig a ddefnyddiodd ei bŵer i waredu tir yn adran 9[9] o Ddeddf Tai 1996, yn ddarostyngedig i'r addasiadau canlynol.

    (2) Yn rheoliad 1—

(a) yn lle'r diffiniad o "landlord blaenorol" rhodder—

" ystyr "perchennog blaenorol" ("former owner") yw'r landlord cymdeithasol cofrestredig a waredodd yr eiddo o dan adran 9 o Ddeddf Tai 1996";

(b) yn lle'r diffiniad o "perchennog" rhodder—

" ystyr "perchennog" ("owner") yw'r person sydd yn berchennog rhydd-ddaliadol neu lesddaliadol yr eiddo ac sy'n gyfrwymol i gyfamod hawl cynnig cyntaf a osodwyd o dan adran 12A o Ddeddf Tai 1996"; ac

(c) yn lle'r diffiniad o "eiddo" rhodder—

" ystyr "eiddo" ("property") yw eiddo sy'n ddarostyngedig i gyfamod hawl cynnig cyntaf a osodwyd o dan adran 12A o Ddeddf Tai 1996"

    (3) Yn rheoliad 10(3), yn lle "adran 158 o Ddeddf 1985" rhodder "adran 12B[10] o Ddeddf Tai 1996".

    (4) Ble bynnag y mae'r ymadrodd "landlord blaenorol" yn digwydd rhodder "perchennog blaenorol".



Llofnodwyd ar ran Cynulliad Cenedlaethol Cymru o dan adran 66(1) o Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998[11]


D. Elis-Thomas
Llywydd y Cynulliad Cenedlaethol

27 Medi 2005

[2] 1996 p.52. Mewnosodwyd adran 12A gan adran 200 o Ddeddf Tai 2004. Trosglwyddwyd swyddogaethau'r Ysgrifennydd Gwladol o dan adran 17(2)-(5), i'r graddau y maent yn arferadwy o ran Cymru, i Gynulliad Cenedlaethol Cymru gan Orchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Trosglwyddo Swyddogaethau) 1999 (O.S. 1999/672), erthygl 2 ac Atodlen 1. Mae swyddogaethau'r Ysgrifennydd Gwladol o dan adran 12A yn arferadwy gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru, o ran Cymru, yn rhinwedd adran 267 o Ddeddf Tai 2004 ac O.S. 1999/672.back

[3] Diwygiwyd adran 80 gan baragraff 26 o Atodlen 5 i Ddeddf Tai a Chynllunio 1986, adrannau 83(2) a 140 o Ddeddf Tai 1988 ac Atodlen 18 iddi, adrannau 140 a 152 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998 ac Atodlenni 16 a 18 iddi, ac O.S. 1996/2325.back

[4] 1971 p.80.back

[5] Mewnosodwyd adran 171A gan adran 8(1), (3) o Ddeddf Tai a Chynllunio 1986.back

[6] Diwygiwyd adran 16 gan adran 140 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998 ac Atodlen 16 iddi, adran 406(1) o Ddeddf Cyfathrebu 2003 (p.21) ac Atodlen 17 iddi ac adran 202(1), (2) o Ddeddf Tai 2004.back

[7] Diwygiwyd adran 32 gan O.S. 1997/74.back

[8] Mewnosodwyd adran 36B gan adran 197 o Ddeddf Tai 2004.back

[9] Diwygiwyd adran 9 gan adrannau 140 a 152 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998 ac Atodlenni 16 ac 18 iddi.back

[10] Mewnosodwyd adran 12B gan adran 200 o Ddeddf Tai 2004.back

[11] 1998 p.38.back