(a) mewn perthynas â hereditament y mae peiriannau neu beirianwaith arno neu ynddo sy'n perthyn i unrhyw un o'r dosbarthiadau a nodir yn yr Atodlen i'r Rheoliadau hyn, dyma'r tybiaethau rhagnodedig:


(i) mae unrhyw beiriannau neu beirianwaith o'r fath yn rhan o'r hereditament; a

(ii) nid oes gan werth unrhyw beiriannau a pheirianwaith arall unrhyw effaith ar y rhent sydd i'w amcangyfrif yn unol â gofynion paragraff 2(1); a



(b) mewn perthynas ag unrhyw hereditament arall, y dybiaeth ragnodedig yw nad oes gan werth unrhyw beiriannau neu beirianwaith unrhyw effaith ar y rhent sydd i'w amcangyfrif felly.

(a) ystyr "newidydd" yw unrhyw beiriannau sy'n newid gwasgedd neu amledd neu ffurf cerrynt per trydan i wasgedd neu amledd neu ffurf arall ar gerrynt, ac eithrio unrhyw beiriannau o'r fath sy'n ffurfio rhan annatod o eitem o beiriannau neu beirianwaith sydd yn yr hereditament neu arno ar gyfer gweithrediadau gweithgynhyrchu neu brosesau masnachu;

(b) ystyr "newid per cyntaf" yw newid per trydan mewn unrhyw ffordd drwy gyfrwng newidydd ar unrhyw bwynt yn y prif drosglwyddiad per;

(c) ystyr "prif drosglwyddiad per" yw pob trosglwyddiad p er o'r peiriannau cynhyrchu neu o'r pwynt cyflenwi yn yr hereditament neu arno hyd at a chan gynnwys  - 


(i) yn achos per trydan, y bwrdd dosbarthu cyntaf;

(ii) yn achos trosglwyddiad ag echel neu olwynion, unrhyw ysgogiad gyriant-echel neu yriant-olwyn oddi wrth y pen-symudydd;

(iii) yn achos per hydrolig neu niwmatig, y pwynt lle mae'r prif gyflenwad yn darfod, heb gynnwys unrhyw gangen o bibell wasanaethu sy'n gysylltiedig â phrif gyflenwad o'r fath;

(iv) mewn achos lle caiff per ei drosglwyddo i hereditament arall, heb iddo fel arall basio y tu hwnt i derfynau'r prif drosglwyddiad per, y pwynt lle mae'r per yn pasio o'r hereditament; a



(ch) ystyr "peiriannau a pheirianwaith a eithrir" yw peiriannau a pheirianwaith ar hereditament a ddefnyddir neu y bwriedir eu defnyddio ar gyfer cynhyrchu, storio, newid neu drosglwyddo per, a hynny pan yw'r per yn bennaf neu yn unig ar gyfer ei ddosbarthu i'w werthu i ddefnyddwyr.

TABL 1

(a) Boeleri stêm (gan gynnwys eu gosodiadau) a simneiau, ffliwiau a dalyddion llwch neu raean a ddefnyddir mewn cysylltiad â'r boeleri hynny; ffwrneisi; tanwyr mecanyddol; chwistrellyddion, chwythellion, llosgyddion a ffroenellau; uwchdwymyddion; pympiau a gwresogyddion dr porthi; cynilyddion; cronaduron; dadawyryddion; tanciau chwythu ymaith; retortau nwy a chyfarpar trydanu; cynyrchyddion a generaduron.

(b) Injenni stêm; tyrbinau stêm, tyrbinau nwy; injenni mewndanio; injenni aer-poeth; injenni bario.

(c) Dynamos cerrynt parhaus a dynamos cerrynt eiledol; cyplynnau i injenni a thyrbinau; offer cyffroi meysydd; cydbwysyddion tair-gwifren neu gydbwysyddion cydweddau.

(ch) Batris storio â standiau ac ynysyddion, switsys rheoli, cyfnerthwyr a chysylltiadau sy'n ffurfio rhan o unrhyw offer felly.

(d) Newidyddion statig; newidyddion awto; generaduron modur; trawsnewidwyr modur; trawsnewidwyr amdro; transfertyddion; unionwyr; trawsnewidwyr cydweddau; newidwyr amledd.

(dd) Ceblau a dargludyddion; switsfyrddau, byrddau dosbarthu, paneli rheoli a'r holl switsgêr a chyfarpar arall ar unrhyw offer o'r fath.

(e) Olwynion dr; tyrbinau dr; ramiau; injenni llywodraethu; fflodiardau; goferydd; tanciau ymchwydd; cwndidau; cafnau; llifddorau.

(f) Injenni pwmpio ar gyfer per hydrolig; injenni hydrolig; dwysyddion hydrolig; cronaduron hydrolig.

(ff) Cywasgyddion aer; injenni aer cywasg.

(g) Melinau gwynt.

(ng) Echelau, cyplyddion, cydwyr, tröellyriannau, pwlïau ac olwynion.

(h) Moduron stêm neu foduron eraill a ddefnyddir neu y bwriedir eu defnyddio yn bennaf neu yn unig ar gyfer gyrru unrhyw beiriannau a pheirianwaith o fewn y Dosbarth hwn.

(i) Ero-generaduron; tyrbinau gwynt.

(j) Batris haul; paneli haul.

DOSBARTH 2
Y peiriannau a'r peirianwaith a bennir yn Nhabl 2 isod (ynghyd â'r cyfarpar a'r strwythurau sy'n ategol i'r peiriannau neu'r peirianwaith hynny ac a bennir ym mharagraff 2 o'r Rhestr Ategolion a nodir isod) a ddefnyddir neu y bwriedir eu defnyddio mewn cysylltiad â gwasanaethau i'r hereditament neu i ran ohono, heblaw unrhyw beiriannau neu beirianwaith o'r fath sydd yn yr hereditament neu arno ac a ddefnyddir neu y bwriedir eu defnyddio mewn cysylltiad â gwasanaethau yn bennaf neu yn unig fel rhan o weithrediadau gweithgynhyrchu neu brosesau masnachu.

Yn y Dosbarth hwn, ystyr "gwasanaethau" yw gwresogi, oeri, awyru, goleuo, draenio neu gyflenwi dr a diogelu rhag tresmasu, niwed troseddol, lladrad, tân neu berygl arall.

TABL 2

(a) CYFFREDINOL
Unrhyw rai o'r peiriannau a pheirianwaith a bennir yn Nhabl 1 ac unrhyw foduron a ddefnyddir neu y bwriedir eu defnyddio yn bennaf neu yn unig ar gyfer gyrru unrhyw rai o'r peiriannau a pheirianwaith o fewn paragraffau (b) i (dd) o'r Tabl hwn.

(b) GWRESOGI, OERI AC AWYRU



(i) Twymyddion dr.

(ii) Talcenni a maniffoldiau; falfiau gostwng gwasgedd stêm; caloriffyddion; rheiddiaduron; paneli gwresogi; ffwrneisi aer poeth â dwythellau a rhwyllau dosbarthu.

(iii) Rheolyddion gwasgedd nwy; llosgwyr nwy; twymyddion a rheiddiaduron nwy a'r ffliwiau a'r simneiau a ddefnyddir mewn cysylltiad ag unrhyw offer o'r fath.

(iv) Socedi plygiau ac allanfeydd eraill; twymyddion trydan.

(v) Peiriannau oeri.

(vi) Sgriniau dr; chwistrellyddion dr.

(vii) Ffaniau a chwythwyr.

(viii) Derbynfeydd aer, sianeli, dwythellau, rhwyllau, lwfrau ac allanfeydd.

(ix) Peiriannau ar gyfer hidlo, golchi, sychu, cynhesu, oeri, lleithio, disawru a phersawru, ac ar gyfer triniaethau bacteriolegol a chemegol ar gyfer aer.

(x) Pibellau a choiliau pan ddenyddir hwy i beri symud neu gynorthwyo symud aer.



(c) GOLEUO




(i) Rheolyddion gwasgedd nwy; llosgyddion nwy.

(ii) Socedi plygiau ac allanfeydd eraill; lampau trydan.



(ch) TRAENIO
Pympiau a chyfarpar codi arall; tanciau; sgriniau; peiriannau a pheirianwaith trin carthion.

(d) CYFLENWI DR
Pympiau a chyfarpar arall i godi d r; llifddorau; tanciau, hidlwyr a pheiriannau a pheirianwaith eraill ar gyfer storio a thrin d r.

(dd) DIOGELU RHAG PERYGLON
Tanciau; lagwnau; cronfeydd; pympiau, hydrantau a monitorau; systemau larymau tân; systemau diogelu a gostegu tanau a ffrwydriadau; byndiau; waliau diogelu rhag chwythfa; bermiau; dargludyddion mellt; systemau diogelu a larymau; ffosydd; dyfrffosydd; crugiau; rhwystrau; drysau; clwydi; gatiau tro; caeadau; dellt; ffensys.

RHESTR ATEGOLION
     1. Unrhyw rai o'r peiriannau a'r peirianwaith canlynol a ddefnyddir neu y bwriedir eu defnyddio yn bennaf neu yn unig mewn cysylltiad â thrafod, paratoi neu storio tanwydd y mae ei angen ar gyfer cynhyrchu neu storio p er yn yr hereditament neu arno  - 

craeniau gyda'u crafangwyr neu eu bwcedi; dyfeisiau i droi tryciau neu wagenni; systemau codi a chludo, gan gynnwys winshys p er, llusgwyr, codwyr, dirwynlathau, cludwyr, cludyddion, teithwyr, craeniau, bwcedi sy'n ffurfio rhan gysylltiedig o unrhyw system felly, ac unrhyw beiriannau pwyso a ddefnyddir mewn cysylltiad â system felly; gwahanwyr magnetig; sychwyr; torwyr; malurwyr; bynceri; dalyddion-nwy; tanciau.

     2. Unrhyw rai o'r peiriannau a'r peirianwaith canlynol a ddefnyddir neu y bwriedir eu defnyddio yn bennaf neu yn unig fel rhan o unrhyw beiriannau a pheirianwaith sydd o fewn Dosbarth 1 neu Ddosbarth 2 neu mewn cysylltiad â hwy neu fel atogolyn iddynt  - 

(i) sylfeini, gosodiadau, nenbontydd, cynheiliaid, platfformau a llwyfannau ar gyfer peiriannau a pheirianwaith;

(ii) peiriannau cyddwyso stêm, cywasgwyr, dihysbyddwyr, silindrau a llestri storio, ffaniau, pympiau ac alldaflwyr, cyfarpar trin lludw;

(iii) teithwyr a chraeniau;

(iv) systemau iro; systemau daearu; systemau oeri;

(v) pibellau, dwythellau, falfiau, trapiau, gwahanwyr, hidlwyr, oeryddion, sgriniau, cyfarpar puro a thriniaethau eraill, anweddyddion, tanciau, blychau gwacáu a thawelyddion, wasieri, sgwrwyr, cyddwysyddion, twymyddion aer a dirlenwyr aer;

(vi) beltiau, rhaffau, cadwyni a chynheiliaid ar gyfer echelydd;

(vii) ceblau, dargludyddion, gwifrau, pibelli, tiwbiau, cwndidau, casinau, polion, cynheiliaid, ynysyddion, blychau cyswllt a blychau terfyn;

(viii) offer a chyfarpar sydd ynghlwm wrth y peiriannau a'r peirianwaith, gan gynnwys cyfrifiaduron, mesuryddion, medryddion, offer mesur a chofnodi, rheolyddion awtomatig neu reolyddion wedi'u rhaglennu, dangosyddion tymheredd, larymau a relaiau.

DOSBARTH 3
Yr eitemau canlynol  - 

(a) llinellau rheilffyrdd a thramffyrdd (heblaw cledrau a ddefnyddir yn unig at drosglwyddo p er), ac offer perthnasol a feddiennir ynghyd â'r llinellau a'r cledrau hynny;

     Yn y paragraff hwn, ystyr 'offer perthnsasol' yw  - 


(i) sylfeini a chynheiliaid cledrau;

(ii) sliperi, gosodiadau a ffitiadau;

(iii) byfferau, croesfâu a phwyntiau;

(iv) cynheiliaid gwifrau per a nenbontydd gwifrau p er;

(v) nenbontydd signalau; a

(vi) rhwystrau, clwydi a chroesfannau.



(b) lifftiau, codwyr, dirwynlathau, grisiau symudol a llwybrau symudol;

(c) ceblau, gwifrau a dargludyddion (neu unrhyw system o eitemau o'r fath)  - 



(i) a leolir mewn hereditament neu arno a ddefnyddir neu y bwriedir ei ddefnyddio mewn cysylltiad â throsglwyddo, dosbarthu neu gyflenwi trydan, a

(ii) a ddefnyddir neu y bwriedir eu defnyddio mewn cysylltiad â throsglwyddo, dosbarthu neu gyflenwi o'r fath,



heblaw'r eitemau hynny neu'r rhannau o'r eitemau hynny sydd neu a gynhwysir mewn offer a ddefnyddir neu y bwriedir eu defnyddio yn bennaf neu yn unig ar gyfer switsio neu newid trydan;

(ch) polion, pyst, peilonau, tyrau, pibelli, dwythellau, cwndidau, mesuryddion ac unrhyw gynheiliaid a sylfeini cysylltiol, a ddefnyddir neu y bwriedir eu defnyddio mewn cysylltiad ag unrhyw rai o'r eitemau a gynhwysir yn (c) uchod;

(d) ceblau, ffeibrau, gwifrau a dargludyddion, neu unrhyw system o eitemau o'r fath, neu unrhyw ran o eitemau felly neu system felly, a ddefnyddir neu y bwriedir eu defnyddio mewn cysylltiad â throsglwyddo signalau cyfathrebu, ac a gynhwysir mewn offer ac a leolir o fewn tir ac adeiladau.

     Yn y paragraff hwn



(i) ystyr "tir ac adeiladau" yw unrhyw hereditament a ddefnyddir, neu y bwriedir ei ddefnyddio, yn bennaf neu yn unig ar gyfer prosesu neu drosglwyddo signalau cyfathrebu, heb gynnwys unrhyw ran o hereditament o'r fath y mae ynddo offer a ddefnyddir yn bennaf ar gyfer prosesu signalau cyfathrebu;

(ii) ystyr "prosesu signalau cyfathrebu" yw trawsnewid un math o signal cyfathrebu yn fath arall, neu gyfeirio signalau cyfathrebu drwy switsio;

(iii) mae "offer a ddefnyddir yn bennaf ar gyfer prosesu signalau cyfathrebu" yn cynnwys


     - y rhan honno o unrhyw gebl, ffibr, gwifren neu ddargludydd cysylltiol sy'n ymestyn o bwynt y trawsnewid neu'r switsio hyd at y gyffordd neu'r ffrâm ddosbarthu neu derfynu gyntaf; a'r

     - rhan honno o unrhyw gebl, ffibr, gwifren neu ddargludydd cysylltiol sy'n ymestyn o'r gyffordd neu'r ffrâm ddosbarthu neu derfynu olaf hyd at bwynt y trawsnewid neu'r switsio;



(dd) polion, pyst, tyrau, mastiau, rheiddiaduron mast, pibellau, dwythellau a chwndidau ac unrhyw gynheiliaid a sylfeini cysylltiol, a ddefnyddir neu y bwriedir eu defnyddio mewn cysylltiad ag unrhyw rai o'r eitemau a gynhwysir yn (d) uchod;

(e) piblinell sef pibell neu system o bibellau ar gyfer cludo unrhyw beth, nad yw  - 



(i) yn draen neu'n garthffos; neu

(ii) yn biblinell sy'n ffurfio rhan o offer tir ac adeiladau perthnasol ac a leolir yn gyfan gwbl oddi mewn iddynt;



ynghyd ag unrhyw offer perthnasol a feddiennir gyda'r biblinell; a lle mae piblinell yn ffurfio rhan o offer tir ac adeiladau perthnasol ac y'i lleolir yn rhannol o fewn ac yn rhannol y tu allan iddynt, ac eithrio  - 

(a) yn achos piblinell ar gyfer cludo unrhyw beth i'r tir ac adeiladau, gymaint o'r biblinell ag sy'n ymestyn o'r falf reoli gyntaf ar y tir ac adeiladau; a

(b) yn achos piblinell ar gyfer cludo unrhyw beth o'r tir ac adeiladau, gymaint o'r biblinell ag sy'n ymestyn hyd at y falf reoli olaf ar y tir ac adeiladau;

ond heb eithrio cymaint o'r biblinell ag sy'n cynnwys y falf reoli gyntaf neu'r olaf fel y bo'r achos.

Yn y paragraff hwn  - 

ystyr "offer perthnasol" yw  - 

(i) sylfeini, cynheiliaid, gosodiadau, siambrau, tyllau archwilio, nenbontydd pibellau, pontydd pibellau, cwndidau, tyllau archwilio a dwythellau;

(ii) falfiau a rheolyddion llif;

(iii) mesuryddion, pympiau a chywasgwyr aer (gan gynnwys y moduron a gynhwysir yn unrhyw offer o'r fath) a

(iv) cyfarpar sy'n rhoi amddiffyniad cathodig i bibell neu systemau o bibelli;

ystyr "tir ac adeiladau perthnasol" yw ffatri neu ddepo storio petrolewm, mwynglawdd, chwarel neu faes mwynau neu storfa nwy naturiol neu gyfleuster prosesu neu safle cadw nwy. At y diben hwn  -